Các loại đục thủy tinh thể và phương pháp điều trị hiện đại

Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân gây suy giảm thị lực phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Bệnh xảy ra khi thể thủy tinh – cấu trúc trong suốt nằm bên trong mắt – dần trở nên mờ đục, khiến ánh sáng không thể truyền đến võng mạc một cách rõ nét. Người bệnh vì thế xuất hiện tình trạng nhìn mờ, chói sáng, khó quan sát vào ban đêm và suy giảm chất lượng cuộc sống theo thời gian.

Theo các chuyên gia nhãn khoa, đục thủy tinh thể có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường không rõ ràng nên nhiều người dễ nhầm lẫn với tình trạng lão hóa mắt thông thường. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị đúng thời điểm, bệnh có thể gây mất thị lực nghiêm trọng, thậm chí dẫn tới mù lòa.

Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ nhãn khoa hiện đại, đục thủy tinh thể hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo, giúp phục hồi thị lực nhanh chóng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Đục thủy tinh thể là gì?

Thể thủy tinh là một thấu kính tự nhiên nằm phía sau mống mắt, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để mắt nhìn rõ hình ảnh. Khi còn trẻ, thể thủy tinh có độ trong suốt và đàn hồi tốt, cho phép mắt điều tiết linh hoạt khi nhìn gần hoặc nhìn xa.

Theo thời gian, cấu trúc protein bên trong thể thủy tinh bắt đầu bị thoái hóa và kết tụ thành các vùng mờ đục. Quá trình này khiến ánh sáng đi qua mắt bị cản trở, hình ảnh truyền tới võng mạc không còn sắc nét như bình thường. Đây chính là cơ chế hình thành bệnh đục thủy tinh thể.

Phần lớn trường hợp đục thủy tinh thể liên quan đến tuổi tác, tuy nhiên bệnh cũng có thể xuất hiện ở người trẻ do chấn thương, bệnh lý toàn thân hoặc yếu tố bẩm sinh.

Nguyên nhân gây đục thủy tinh thể

Lão hóa là nguyên nhân phổ biến nhất gây đục thủy tinh thể. Khi tuổi càng cao, cấu trúc thể thủy tinh càng suy giảm về độ đàn hồi và tính trong suốt. Đây là lý do bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi.

Bên cạnh quá trình lão hóa tự nhiên, nhiều yếu tố khác cũng có thể thúc đẩy sự hình thành và tiến triển của bệnh. Người mắc đái tháo đường có nguy cơ đục thủy tinh thể sớm hơn bình thường do rối loạn chuyển hóa đường trong mắt. Những người thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nhưng không bảo vệ mắt đúng cách cũng dễ bị tổn thương thể thủy tinh bởi tia cực tím.

Ngoài ra, hút thuốc lá, sử dụng corticosteroid kéo dài, chấn thương mắt, viêm nhiễm nội nhãn hoặc cận thị nặng cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ nhỏ có thể bị đục thủy tinh thể bẩm sinh do di truyền hoặc do ảnh hưởng trong quá trình mang thai của người mẹ.

Các loại đục thủy tinh thể thường gặp

Đục thủy tinh thể không chỉ có một dạng duy nhất mà được phân loại dựa trên nguyên nhân hình thành cũng như vị trí tổn thương bên trong thể thủy tinh. Việc phân loại chính xác giúp bác sĩ đánh giá mức độ ảnh hưởng đến thị lực và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng trường hợp.

Đục thủy tinh thể tuổi già

Đây là dạng thường gặp nhất trong thực hành lâm sàng. Bệnh xuất hiện do quá trình lão hóa tự nhiên của mắt, thường tiến triển chậm qua nhiều năm. Người bệnh ban đầu có thể chỉ cảm thấy nhìn mờ nhẹ hoặc tăng độ kính liên tục. Tuy nhiên, khi thể thủy tinh ngày càng đục hơn, thị lực sẽ suy giảm rõ rệt và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Đục thủy tinh thể bẩm sinh

Đục thủy tinh thể bẩm sinh xuất hiện ngay từ khi trẻ được sinh ra hoặc trong những năm đầu đời. Nguyên nhân có thể liên quan đến bất thường di truyền, rối loạn chuyển hóa hoặc nhiễm trùng trong thai kỳ. Đây là tình trạng nguy hiểm vì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thị giác của trẻ nếu không điều trị sớm.

Trong nhiều trường hợp, trẻ bị đục thủy tinh thể bẩm sinh cần phẫu thuật ngay trong giai đoạn đầu đời để tránh nhược thị vĩnh viễn.

Đục thủy tinh thể do bệnh lý hoặc chấn thương

Một số bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc các bệnh viêm tại mắt có thể thúc đẩy quá trình đục thể thủy tinh diễn ra nhanh hơn. Ngoài ra, chấn thương vùng mắt cũng có thể làm thay đổi cấu trúc thể thủy tinh và dẫn đến mờ đục.

Những trường hợp này thường tiến triển nhanh hơn đục thủy tinh thể do tuổi già và cần được theo dõi sát bởi bác sĩ chuyên khoa mắt.

Phân loại đục thủy tinh thể theo vị trí tổn thương

Bên cạnh nguyên nhân gây bệnh, đục thủy tinh thể còn được phân loại dựa trên vị trí xuất hiện vùng mờ đục bên trong thể thủy tinh.

Đục nhân thủy tinh thể

Đục nhân xảy ra ở vùng trung tâm của thể thủy tinh. Đây là loại phổ biến nhất ở người lớn tuổi. Bệnh thường tiến triển từ từ khiến người bệnh nhìn xa mờ hơn, đồng thời có thể xuất hiện hiện tượng tăng độ cận tạm thời.

Khi nhân thủy tinh thể trở nên xơ cứng và chuyển màu vàng nâu, khả năng phân biệt màu sắc của mắt cũng giảm đáng kể.

Đục vỏ thủy tinh thể

Đục vỏ bắt đầu từ lớp vỏ bên ngoài của thể thủy tinh rồi lan dần vào trung tâm. Người bệnh thường cảm thấy chói sáng nhiều, đặc biệt khi lái xe ban đêm hoặc nhìn dưới ánh đèn mạnh.

Đặc điểm của loại đục này là các vùng mờ có hình nan hoa, tiến triển không đồng đều giữa hai mắt.

Đục bao sau

Đục bao sau xuất hiện ở mặt sau của thể thủy tinh và thường gây giảm thị lực nhanh hơn các dạng khác. Người bệnh dễ gặp tình trạng lóa mắt, nhìn mờ khi đọc sách hoặc khi nhìn dưới ánh sáng mạnh.

Loại đục này có thể gặp ở người trẻ tuổi, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường hoặc người sử dụng thuốc corticosteroid kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết đục thủy tinh thể

Triệu chứng điển hình nhất của đục thủy tinh thể là nhìn mờ tăng dần theo thời gian. Người bệnh thường mô tả cảm giác như có một lớp sương phủ trước mắt khiến hình ảnh trở nên thiếu sắc nét.

Ngoài nhìn mờ, nhiều người còn xuất hiện tình trạng chói sáng khi đi ngoài trời nắng hoặc khi nhìn đèn xe vào ban đêm. Một số trường hợp thấy quầng sáng quanh nguồn sáng, nhìn đôi ở một mắt hoặc khó phân biệt màu sắc.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, thị lực suy giảm rõ rệt, việc đọc sách, lái xe hay sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất thị lực nghiêm trọng.

Chẩn đoán đục thủy tinh thể như thế nào?

Để chẩn đoán đục thủy tinh thể, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tiến hành đo thị lực và khám mắt bằng sinh hiển vi nhằm đánh giá mức độ mờ đục của thể thủy tinh.

Người bệnh thường được nhỏ thuốc giãn đồng tử để kiểm tra đáy mắt, võng mạc và thần kinh thị giác. Việc thăm khám toàn diện giúp bác sĩ loại trừ các bệnh lý khác có thể gây giảm thị lực như glôcôm, thoái hóa hoàng điểm hay bệnh võng mạc đái tháo đường.

Trong trường hợp cần phẫu thuật, người bệnh sẽ được đo công suất thủy tinh thể nhân tạo để lựa chọn loại phù hợp với tình trạng mắt và nhu cầu thị giác.

Điều trị đục thủy tinh thể hiện nay

Ở giai đoạn sớm, khi thị lực chưa bị ảnh hưởng nhiều, người bệnh có thể cải thiện sinh hoạt bằng cách thay kính phù hợp, tăng cường ánh sáng khi đọc sách và theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tuy nhiên, đục thủy tinh thể là bệnh lý không thể điều trị khỏi bằng thuốc. Khi tình trạng mờ đục ảnh hưởng đến khả năng nhìn và chất lượng cuộc sống, phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả duy nhất.

Hiện nay, phẫu thuật Phaco được xem là tiêu chuẩn vàng trong điều trị đục thủy tinh thể. Phương pháp này sử dụng sóng siêu âm để tán nhuyễn thể thủy tinh bị đục, sau đó hút ra ngoài qua đường mổ rất nhỏ. Tiếp theo, bác sĩ sẽ đặt thủy tinh thể nhân tạo vào bên trong mắt để thay thế.

So với phương pháp mổ truyền thống, phẫu thuật Phaco có nhiều ưu điểm như ít đau, hạn chế chảy máu, thời gian hồi phục nhanh và giúp người bệnh cải thiện thị lực sớm sau mổ.

Hiện nay, người bệnh có thể lựa chọn nhiều dòng thủy tinh thể nhân tạo hiện đại như thủy tinh thể đơn tiêu, đa tiêu hoặc điều chỉnh loạn thị tùy theo nhu cầu sinh hoạt và khả năng tài chính.

Có nên mổ đục thủy tinh thể sớm không?

Nhiều người cho rằng đục thủy tinh thể phải “chín” mới nên phẫu thuật. Tuy nhiên, quan niệm này hiện không còn phù hợp với nhãn khoa hiện đại.

Việc trì hoãn điều trị quá lâu có thể khiến thể thủy tinh trở nên quá cứng, làm tăng độ khó của phẫu thuật và nguy cơ biến chứng. Ngoài ra, đục thủy tinh thể kéo dài còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, làm tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi và giảm chất lượng cuộc sống.

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên phẫu thuật khi thị lực đã bắt đầu ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt hoặc khi bác sĩ đánh giá thời điểm can thiệp đã phù hợp.

Phòng ngừa đục thủy tinh thể như thế nào?

Mặc dù không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình lão hóa của mắt, việc chăm sóc mắt đúng cách có thể giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh.

Duy trì chế độ ăn giàu vitamin và chất chống oxy hóa, bảo vệ mắt trước tia UV, kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp, đồng thời hạn chế hút thuốc lá là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đục thủy tinh thể.

Ngoài ra, khám mắt định kỳ sau tuổi 40 giúp phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời trước khi bệnh tiến triển nặng.

Tại Hê thống Bệnh viện Mắt HITEC, người bệnh được thăm khám chuyên sâu và điều trị đục thủy tinh thể bằng công nghệ Phaco hiện đại cùng hệ thống thủy tinh thể nhân tạo đa dạng, giúp tối ưu chất lượng thị lực sau phẫu thuật.

Đặt lịch thăm khám

Việc thăm khám định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu của đục thủy tinh thể và chủ động điều trị, tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Hotline: 0984 122 153
Đăng ký khám: ĐĂNG KÝ NGAY

Liên hệ ngay với Hệ thống Bệnh viện Mắt Hitec để được tư vấn chuyên sâu!

HỆ THỐNG BỆNH VIỆN MẮT HITEC

Cơ sở 1: 51–53–55 Trần Nhân Tông, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Cơ sở 2: 55 Hàm Long, Cửa Nam, Hà Nội
Cơ sở 3: 480 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
Cơ sở 4: 28 Đống Đa, Tân Sơn Hòa, TP. Hồ Chí Minh